صندوق های سرمایه گذاری

صندوق های سرمایه گذاری مشترک به عنوان ابزاری در بازار ثانویه شناخته شده اند. اگرچه تاریخ تشکیل صندوق های سرمایه گذاری به قرن هجدهم میلادی در انگلستان بر می گردد، ولی اولین صندوق سرمایه گذاری به شکل امروزی در سال ١٩٢٤ در شهر بوستون آمریکا تشکیل گردید. از آن سال تاکنون، صندوق های سرمایه گذاری در جهان به ویژه در آمریکا به صورت موفقیت آمیزی فعالیت خود را ادامه داده اند؛ به طوری که سرمایه آنها از ٤٤٨ میلیون دلار در سال ١٩٤٠ به ١٤ هزار میلیارد دلار در پایان سال ٢٠٠٣ رسیده است . جالب آنکه، تنها در آمریکا تعداد صندوق های سرمایه گذاری مشترک از ٥٤٦ صندوق در سال ١٩٨٠ به بیش از ٨٣٠٠ صندوق در سال ٢٠٠١ رسیده است. این تعداد صندوق سرمایه گذاری مشترک در آمریکا تا سال ٢٠٠٠ حدود ٧ هزار میلیارد دلار دارایی را جمع آوری نموده بودند؛ در حالی است که در سال ١٩٨٠ مجموع دارایی صندوق های سرمایه گذاری مشترک تنها ١٣٥ میلیارد دلار بوده است. کشورهای دیگر نیز با توجه به اهمیت این قـبـیـــل صـنـــدوق هـــا بـــه تـشـکـیـــل و گـسـتــرش صندوق های سرمایه گذاری اقدام نموده اند.

اما صندوق های سرمایه گذاری مشترک با سرمایه باز متغیر )Open - End ( با شرکت های سرمایه گذاری با سرمایه بسته ثابت ) Close - End (، در زمینه مدیریت پرتفولیوی سهام برای سرمایه گذاران مشابه هستند. ولی در شرکت های سرمایه گذاری با سرمایه بسته، سهامداران جهت خرید و فروش سهام خود بایستی به بورس اوراق بهادار مراجعه کرده و با پرداخت هزینه های کارگزاری و سایر هزینه ها، سهام را در بازار مورد نقل و انتقال قرار دهند.

در صنـدوق های سرمایه گذاری مشترک امکان بازخرید سهام تنها از طریق صندوق وجود دارد و صندوق نیز ملزم به خرید سهم صندوق به قیمت اعـلام شـده در پـایـان روز می باشد. در خصوص شـرکـت های سرمایه گذاری با سرمایه بسته میزان عرضه و تقاضای سهم در بازار تعیین کننده قیمت سهم می باشد که در اغلب موارد قیمت بازار متفاوت با مبنای ارزش خالص دارایی ها ) Net Asset Value( موسوم به NAV مــی بــاشــد؛ در حــالـی کـه در صنـدوق هـای سرمایه گذاری مشترک، قیمت هر سهم صندوق در پایان هرروز و پس از بسته شدن تالار معاملات بورس اوراق بهادار و تعیین NAV صندوق، قیمت گذاری می گردد. صندوق های سرمایه گذاری مشترک، دارای سرمایه باز هستند و با میزان تقاضا و یا عرضه سهم صـنـدوق، مـیـزان سـرمـایـه آن مـتـغـیـر اسـت، اما در شرکت های سرمایه گذاری با سرمایه بسته فقط با طی مراحل قانونی و تایید اکثریت سهامداران نسبت به افزایش یا کاهش سرمایه اقدام می شود.

بــه همیـن دلیـل صنـدوق هـای سـرمـایـه گـذاری مــشــتـــرک در آمـــریــکـــا نــســبـــت بـــه شـــرکــت هــای سرمایه گذاری با سرمایه بسته از حجم فعالیت و استقبال بیشتری برخوردار بوده اند. برای مثال، در آمریکا مجموع دارایی های شرکت های سرمایه گذاری (با سرمایه بسته ) در سال ٢٠٠٠ بالغ بر ١٣٥ میلیارد دلار بوده است. در حالی که در همان سال صندوق های سـرمـایـه گـذاری مـعـادل ٧٠٠٠ مـیـلیارد دلار دارایی داشـتــه انــد. هـمـچـنـیــن در ایــن ســال ٥٢٥ شــرکـت سرمایه گذاری با سرمایه بسته در مقابل ٧٠٠٠ صندوق سرمایه گذاری مشترک وجود داشته است .

انواع صندوق های سرمایه گذاری مشترک

با توجه به اهداف صندوق ها، انواع صندوق های سرمایه گذاری به شرح ذیل طبقه بندی می شوند:

سرمایه گذاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس.

سرمایه گذاری در اوراق مشارکت (دولتی و شرکت های بخش خصوصی.)

سرمایه گذاری ترکیبی در سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس و اوراق مشارکت و یا اوراق مشارکت قابل تبدیل به سهام.

سرمایه گذاری در بازار پول.

سـرمـایـه گـذاری در بـخـش هـای کـشـورهای مختلف و ... .

چشم انداز

هر صندوق سرمایه گذاری مشترک می بایستی امیدنامه (چشم انداز) صندوق شامل اهداف و اشکال سرمایه گذاری، هزینه ها، نحوه فروش و بازخرید سهام صندوق و سایر موارد را به سرمایه گذاران بالقوه و عموم ارایه نماید. کلیه عملیات صندوق در چارچوب امیدنامه به انجام خواهد رسید. به علاوه، صندوق بـایستـی گـزارش عملکـرد و وضعیـت خود را در دوره های زمانی مشخص که در امیدنامه قید نموده است، به سهامداران ارایه نماید.

ویژگی ها

اقبـال عمـومـی در جهـان و بـه ویـژه آمریکا به صندوق های سرمایه گذاری مشترک، به دلیل وجود خصوصیات زیر در این قبیل صندوق هاست :

١) ســــادگــــی: یــکــــی از خــصـــوصـیـــات صندوق های سرمایه گذاری مشترک، سادگی در ســرمــایــه گــذاری بــرای ســرمــایـه گـذاران جـزء می باشد. با توجه به امکان و اجبار بازخرید سهام توسط صندوق، سهامداران در هر لحظه قادرند سهـام خـود را بـه فـروش بـرسـانند. همچنین سرمایه گذاران در هر روز می توانند از قیمت واقعی سهم صندوق مطلع گردند.

٢) تنوع در سرمایه گذاری: با توجه به قـــوانـیـــن، ایـــن قـبـیــل صـنــدوق هــا مـجــاز بــه ســرمــایــه گــذاری مـحــدودی در هـر شـرکـت می باشند. لذا پرتفولیوی صندوقهای سرمایه گذاری مشترک دارای ترکیب متنوعی است و این مطلب ریسک سرمایه گذاری در صندوق را به نحو چشم گیری کاهش می دهد.

٣) مدیریت حرفه ای: با عنایت به توانایی مالی صندوق های سرمایه گذاری مشترک، این صندوق ها قادر به جذب و استخدام مدیران حرفه ای در زمینه بورس اوراق بهادار و بازار سرمایه و استفاده از بهترین نرم افزارهای موجود می باشند. بنابراین در اکثر موارد، پرتفولیوی آنان بهترین وضعیت ترکیب سهام را نشان می دهد.

０)هزینه های معقول: هزینه های خرید و فروش سهام صندوق های سرمایه گذاری مشترک ، به نسبت نوسانات احتمالی و غیر قابل پیش بینی در خرید و فروش مستقیم سهام، به مراتب پایین تر است.

مزایا:

به طور کلی، صندوق های سرمایه گذاری مشترک مزایایی به شرح زیر دارند:

ابـــزاری مــنــاســب و قــابــل اسـتـفــاده بــرای سرمایه گذاران جزء هستند.

ریسک سرمایه گذاری را با ایجاد سبد سهام و مدیریت سبد، نسبت به سرمایه گذاری انفرادی کاهش می دهند.

امکان جذب سرمایه های خرد و کلان به هر میزان و در هر زمان را فراهم می کنند.

قابلیت نقد شوندگی سریع دارند.

از بازار عرضه و تقاضا در تعیین قیمت هر سهم صنـدوق تبعیـت نکرده و تاثیرپذیری مستقیمی از نوسانات بازار بر روی قیمت هر سهم صندوق ندارند.

محاسبه قیمت سهم صندوق برای خریداران و فروشندگان آن ساده است.

قیمت هر سهم بسیار شفاف است.

صندوق های تخصصی بسیار متنوع هستند.

امکان حضور فعال و مستمر در بورس از طریق جذب نقدینگی و مقرری های ماهانه عموم مردم به دلیل ماهیت سرمایه باز وجود دارد.

وسیله ای مطمئن جهت کسب سود برای ذخایر و اندوخته های بانک ها و بیمه ها به شمار می روند.

باز خرید سریع سهم صندوق با قیمت های مشخص در پایان هر روز امکان پذیر است.

امکان ایجاد یک مدیریت حرفه ای متمرکز وجود دارد.

از اتلاف وقت و هزینه خریداران و متقاضیان سهام در مقایسه با بورس اوراق بهادار جلوگیری می شود.

امکان سرمایه گذاری در صنایع و شرکت های مختلف برای سرمایه گذاران جزء و انفرادی به صورت مشاع فراهم است.

خرید و فروش سهم صندوق سرمایه گذاری مشترک نسبت به سهام سایر شرکت های موجود در بورس ساده و آسان است.